Afwezig op school in Vlaanderen: briefje van de ouders, medisch attest en spijbelen

Ziekte: briefje van de ouders of medisch attest

Afwezigheid wegens ziekte is gewettigd met een verklaring van de ouders zolang de ziekte niet langer duurt dan drie opeenvolgende kalenderdagen, en hoogstens vier keer per schooljaar. In het basisonderwijs is dat een verklaring die een ouder ondertekent en dateert; in het secundair onderwijs bepaalt de school in welke vorm je meldt, en een meerderjarige leerling mag dat zelf doen. Een medisch attest is nodig bij ziekte van meer dan drie opeenvolgende kalenderdagen, ook bij verlenging, en na vier briefjes in hetzelfde schooljaar. In het secundair onderwijs geldt dat ook voor ziekte tijdens de examens, en tijdens andere evaluatiemomenten als de school dat voor de hele leerlingengroep verplicht stelt. Het attest kan komen van een arts, een specialist, een psychiater, een tandarts, een orthodontist of de administratie van een ziekenhuis of een erkend labo. Twijfelt de school, bijvoorbeeld bij een dixit-attest, een attest dat buiten de ziekteperiode is uitgereikt of een attest over de ziekte van een ouder, dan kan ze de CLB-arts inschakelen. Wordt een leerling uit het secundair onderwijs in Nederland behandeld, waar artsen deontologisch geen attest geven, dan maakt de school met de CLB-arts een verklaring op die de Nederlandse arts invult.

Gewettigd van rechtswege of met toestemming

Een aantal afwezigheden is een recht, mits je een verklaring of een officieel document bezorgt: de begrafenis of het huwelijk van een bloed- of aanverwant of van iemand die onder hetzelfde dak woont, een oproeping door een rechtbank, maatregelen van de bijzondere jeugdzorg, een school die door overmacht onbereikbaar is, zoals bij een staking van het openbaar vervoer of een overstroming, en de feestdagen van een door de Grondwet erkende levensbeschouwing, die je vooraf meldt. In het basisonderwijs gaat het bij een begrafenis alleen om de dag zelf; voor meer dagen is de toestemming van de directeur nodig. Topsportbeloften in het basisonderwijs mogen maximaal tien halve dagen per schooljaar afwezig zijn voor een wedstrijd of stage waarvoor ze geselecteerd zijn. In het secundair onderwijs komen daar onder meer examens voor de examencommissie, topsport met een topsportstatuut en moederschapsrust bij: tot een week voor de vermoedelijke bevalling en tot negen weken erna. Voor al het andere beslist de school. In het basisonderwijs vragen de ouders een afwezigheid om persoonlijke redenen aan, zoals een rouwperiode; de directeur beslist, de overheid legt geen maximum op en tegen een weigering is geen beroep mogelijk. In het secundair onderwijs kan de school een afwezigheid wettigen, bijvoorbeeld bij het overlijden van een familielid tot de tweede graad. Revalidatie na ziekte of ongeval tijdens de lesuren kan tot 150 minuten per week, verplaatsing inbegrepen, met een verklaring van de ouders, een medisch attest en de toestemming van de directeur.

Problematische afwezigheid, CLB en parket

Elke afwezigheid die niet van rechtswege of door de school gewettigd is, is problematisch. Wie zonder geldige reden te laat komt of vroeger vertrekt, is dat vanaf één lesuur of meer van de halve dag. De school neemt al bij de eerste problematische afwezigheid contact op met de leerling of de ouders, en vanaf vijf al dan niet gespreide halve dagen per schooljaar signaleert ze de afwezigheden aan het CLB en werkt ze samen met het CLB aan begeleiding. Levert die begeleiding niets op, dan kan de school het Agentschap voor Onderwijsdiensten (AGODI) inschakelen, dat de verdere stappen bekijkt; een daarvan kan zijn dat het dossier, altijd na een verwittiging van de ouders, naar het parket gaat. Volgens de Vlaamse overheid kan de school ook de politie inschakelen, die afhankelijk van lokale afspraken een gesprek voert of een spijbelcontract afsluit; spijbelt de leerling opnieuw, dan volgt een proces-verbaal voor het parket, dat een hulpverleningstraject kan voorstellen of een sanctie kan opleggen. Of ouders een sanctie krijgen, hangt af van het onderscheid tussen onwil en onmacht. Spijbelen raakt ook de schooltoeslag: vanaf het schooljaar 2025-2026 verliezen ouders de schooltoeslag al als hun kind één schooljaar onvoldoende aanwezig was. En in het basisonderwijs verliest een leerling wiens problematische afwezigheid ook voor de school ongewettigd blijft, het statuut van regelmatige leerling, en daarmee het recht op het getuigschrift basisonderwijs.